Diz Neden Ağrır? Gerçek Cevap
Diz eklemi, vücudun en fazla yük taşıyan eklemidir. Ama bu eklemin kendisi oldukça "pasif" bir yapıdır — yani onu koruyan ve yönlendiren şey etrafındaki kaslar ve bağlardır.
Kalça kasları zayıfsa, diz içe çöker.
Bacak arka kaslar (hamstring) gerginse, diz eklemine aşırı kompresyon gelir.
Ayak kemeri düşükse, diz torsiyon altında kalır.
Yani diz, başkalarının hatalarını ödeyen eklemdir.
Pek çok diz ağrısında asıl sorun dizin kendisinde değil, yukarısındaki kalçada veya aşağısındaki ayakta aranmalıdır.
En Sık Diz Sorunları ve Fizyoterapideki Yeri
Menisküs Yırtığı
MR'da "menisküs yırtığı" yazısını gören pek çok hasta doğrudan ameliyat düşünüyor. Ama araştırmalar ilginç bir şey söylüyor: Menisküs yırtıklarının büyük bölümünde, fizyoterapi ile ameliyatın uzun vadeli sonuçları birbirine çok yakın.
2013'te The New England Journal of Medicine'de yayımlanan ve sık atıfta bulunulan büyük bir çalışma, yaşlı erişkinlerde dejeneratif menisküs yırtıklarında fizyoterapinin sahte ameliyat kadar etkili olduğunu ortaya koydu.
Fizyoterapi menisküs dokusunu yeniden yapıştırmaz ,bunu kimse yapamaz. Ama diz çevresindeki kasları güçlendirerek menisküs üzerindeki yükü azaltır ve ağrıyı ortadan kaldırır. Vücut geri kalanını kendisi halleder.
Patellofemoral Ağrı Sendromu (Kireçlenme Değil!)
"Kireçlenme" diye bilinen şeyin büyük kısmı aslında budur. Diz kapağı (patella) altında ağrı, merdiven inerken veya çömelirken artar. Uzun oturmaktan sonra kalkarken sertlik hissedilir.
Sebebi çoğu zaman kalça dışı kasların zayıflığı. Bu kaslar güçlenince patella doğru hizaya gelir, ağrı azalır. Egzersiz olmadan ağrı kesici içmek bu sorunu çözmez, geçici bastırır.
Ön Çapraz Bağ (ACL) Sonrası Rehabilitasyon
Spor yaralanmalarının en sık görülenidir. Ameliyat sonrası fizyoterapi, ameliyat kadar önemlidir, hatta bazı uzmanlar daha önemli der.
Geri dönüş süreci, kasın gücüne değil nöromüsküler kontrole göre belirlenir. "Ağrı yok, güçlü hissediyorum" yeterli değil. Diz sahaya çıkmaya hazır mı? Bunu ancak iyi bir değerlendirme söyler.
Diz Ameliyatı Olmadan Önce Şunları Öğrenin
Ortopedi kliniğinden ameliyat kararıyla çıkan hastaların bir kısmına şunu soruyorum: "Kaç seans fizyoterapi denediniz?" Cevap çoğu zaman "hiç" ya da "bir iki seans denedim, olmadı" şeklinde geliyor.
İki seans fizyoterapi ile diz sorununu çözmek mümkün değil. Bu, iki gün diyet yapıp kilo vermeyi beklemek gibi.
Fizyoterapi sürecinin en az 6–8 haftaya, yani 12–20 seansa ihtiyacı var. Doğru egzersizler, doğru sırayla, doğru yüklemeyle yapılırsa çoğu diz sorunu ameliyatsız yönetilebilir.
Diz Egzersizleri İnternette Var, Yapayım... Dikkat!
YouTube'da diz egzersizi videosu milyonlarca izleniyor. Bunların bir kısmı iyi. Ama şunu bilmeniz gerek:
Yanlış egzersiz dizi daha fazla yıpratabilir. Özellikle menisküs sorunlarında bazı egzersizler kesinlikle yapılmamalı. Patellofemoral ağrıda derin çömelme pozisyonu çoğu hasta için kontrendike.
Ne yapacağınızı değil, nasıl yapacağınızı bilmek fark yaratır.
Adana'da Diz Ağrısı İçin Doğru Adım
Ameliyat kararı vermeden önce en az 6–8 haftalık kapsamlı bir fizyoterapi sürecini tamamlamış olmanız gerekir. Bu hem sizin için doğru hem de cerrahların da beklediği bir standart.
Kliniğimde diz değerlendirmesi yalnızca dizinize bakarak yapılmaz. Kalçanıza, ayağınıza ve yürüyüş örüntünüze bakılır. Çünkü diz, sonucun göründüğü yer — sorunun değil.
*Randevu ve bilgi için: fztemrecanyilmaz.com
Adana | Fizyoterapist Emre Can Yılmaz
